profilmko.png

V.TAKTIKOS&SYNERGATES

taktikosksynergates.jpg 

koinethel1.jpg

econsultant.jpg 
komvos2.png 

diathe.jpg
 
 

kladis2.jpg 
   Παραδοσιακά & Βιολογικά
        Προϊόντα Κρήτης

__1.jpg

Αγρόκτημα Κατσαρός

un.jpg 

  Πράσινη Ανάπτυξη για Όλους

prasini2.jpg

Εθελοντές Δημοσιογράφοι

ethelontes.jpg

  Κοινότητα εθελοντών  διαδικτύου

diadiktio.jpg

         

          Μ.Κ.Ο. Ερύμανθος

erymanthosmko.jpg


 
ΚΛΑΔΗΣ ΝΙΚΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ - ΜΕΛΕΤΕΣ
ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
3ΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 69, ΑΘΗΝΑ
2108226562 - 6972448046 
PDF Εκτύπωση E-mail
07.09.15
δη το 2010, πντε ολκληρα χρνια πριν τον σχηματισμ της λακιστικς κυβρνησης συνασπισμο στην Ελλδα, ο ττε Πρεδρος της ΕΕ Χρμαν φαν Ρομπι αποκλεσε τον λακισμ «τον μεγαλτερο κνδυνο για την Ευρπη» (Frankfurter Allgemeine Zeitung, 9 Απριλου 2010). Απ ττε, πολλς φωνς που εκφρζουν το κατεστημνο καναν το διο, απ τη Γερμανδα καγκελριο γκελα Μρκελ μχρι τους αρχισυντκτες της New York Times. λες οι προειδοποισεις χουν τα εξς κοιν χαρακτηριστικ: (1) προρχονται απ ανθρπους που βρσκονται στην εξουσα, (2) εναι ασαφες αναφορικ με την ννοια του λακισμο, και (3) ισχυρζονται τι ο λακισμς εναι (πανταχο) παρν στην ευρωπακ πολιτικ σκην.
 
Σε αυτ το ρθρο θα αξιολογσω την νοδο του λακισμο με βση ναν σαφ ορισμ του. Ιστορικ ο λακισμς αποτελε να περιθωριακ πολιτικ φαινμενο στην Ευρπη, αντθετα με την Αμερικ (Βρεια και Ντια). Τα τελευταα χρνια, τα λακιστικ κμματα της Αριστερς και της Δεξις χουν πετχει θετικ εκλογικ αποτελσματα σε ολκληρη την Ευρπη, παρλο που οι επιδρσεις τους στην ευρωπακ πολιτικ σκην παραμνουν μχρι στιγμς αρκετ περιορισμνες. Ωστσο, αυτ δεν ισχει και στην Ελλδα, η οποα αποτελε τσο ιστορικ σο και σγχρονη εξαρεση στον γενικ καννα στη
Τι (δεν) εναι ο λακισμς
Ο λακισμς εναι μια πολυχρησιμοποιημνη λξη στα μσα ενημρωσης παγκοσμως. Ποτ νας πολιτικς δεν χαρακτηρζεται λακιστς. Στην πραγματικτητα, θα ταν καλτερο να πομε τι κατηγορεται τι εναι λακιστς, καθς οι περισστεροι χρησιμοποιον τον λακισμ ως πολεμικ κραυγ (Kampfbegriff) για να δυσφημσουν ναν πολιτικ αντπαλο. Ελχιστοι πολιτικο αυτοχαρακτηρζονται ως λακιστς. Εκενοι που το κνουν συνθως πρτα επαναπροσδιορζουν τον ρο με ναν τρπο που συνδει περισστερο με τη λακ χρση της δημοκρατας παρ με τον λακισμ.
Στη δημσια αντιπαρθεση ο λακισμς χρησιμοποιεται κυρως για να καταγγελει μια μορφ πολιτικς που χρησιμοποιε τη δημαγωγα, τη χαρισματικ ηγεσα ναν λγο Stammtisch ( συνδυασμ αυτν). Καννα απ τα παραπνω δεν αποτελε ακριβ ορισμ του λακισμο. Παρλο που κποιοι λακιστς μπορε να υπσχονται τα πντα σε λους (δημαγωγα) να μιλον μια απλ, ακμα και δημδη, γλσσα  (λγος Stammtisch), εναι πολλο που δεν το κνουν. Πιο σημαντικ εναι τι πολλο μη λακιστς πολιτικο το κνουν, ιδιατερα κατ τη διρκεια της προεκλογικς εκστρατεας. Παρομοως, εν κποιοι επιτυχημνοι λακιστς εναι χαρισματικο ηγτες, κποιοι δεν εναι, και πολλο επιτυχημνοι μη λακιστς θεωρονται επσης χαρισματικο.
Αντθετα, ο λακισμς ορζεται καλτερα ως μια αβαθς ιδεολογα (thin-centered ideology) που θεωρε τι η κοινωναεναι πλρως διαχωρισμνη σε δο ομοιογεν και ανταγωνιστικ σνολα, τον «αγν λα» και τις «διεφθαρμνες ελτ», και η οποα υποστηρζει τι η πολιτικ θα πρεπε να εναι η κφραση της γενικς θλησης(volonté générale) του λαο.[1] Αυτ σημανει τι ο λακισμς εναι μια συγκεκριμνη ποψη σχετικ με το πς εναι η κοινωνα και πς θα πρπει να εναι δομημνη, αλλ ασχολεται μνο με να μικρ μρος της ευρτερης πολιτικς ατζντας. Για παρδειγμα, λει ελχιστα σχετικ με το ιδανικ οικονομικ πολιτικ σστημα που πρπει να διαθτει να (λακιστικ) κρτος. Τα βασικ χαρακτηριστικ του εναι: ηθικ και μονισμς. Το βασικ σημεο εναι τι ο λακισμς θεωρε και τα δο σνολα ομοιογεν, δηλαδ, χωρς θεμελιδεις εσωτερικς διαιρσεις, και πιστεει τι η ουσα του διαχωρισμο μεταξ των δο συνλων εναι ηθικ. Κατ συνπεια, οι βασικο του αντπαλοι εναι ο ελιτισμς και ο πλουραλισμς. Ο ελιτισμς πιστεει στον διο σημαντικ διαχωρισμ, αλλ θεωρε τι η ελτ εναι αγν και ο λας διεφθαρμνος. Ο πλουραλισμς διαθτει μια εντελς διαφορετικ κοσμοθερηση συγκριτικ με τον ελιτισμ και τον λακισμ, και θεωρε τι η κοινωνα διαιρεται σε διφορα σνολα με διαφορετικ συμφροντα, και εναι υπρ μιας πολιτικς που βασζεται στη συνανεση μεταξ αυτν των συνλων.
Αντθετα απ ,τι ενδεχομνως ισχυρζονται οι υπρμαχοι και οι επικριτς του, ο λακισμς δεν εναι οτε η ουσα οτε η ρνηση της δημοκρατας. Με απλ λγια, ο λακισμς εναι υπρ της δημοκρατας, αλλ κατ της φιλελεθερης δημοκρατας. Υποστηρζει τη λακ κυριαρχα και τον καννα της πλειοψηφας, αλλ απορρπτει τον πλουραλισμ και τα δικαιματα των μειονοττων. Στο ευρωπακ πλασιο, ο λακισμς μπορε να θεωρηθε η μισαλλδοξη δημοκρατικ απντηση στα προβλματα που δημιοργησε νας αντιδημοκρατικς φιλελευθερισμς. Επικρνοντας την τση της τελευταας δεκαετας να αποπολιτικοποιονται τα επμαχα ζητματα μσω της απομκρυνσς τους απ την εθνικ δημοκρατικ (δηλαδ την εκλογικ) σφαρα, και μσω της μεταφορς τους στη δικαιοδοσα υπερεθνικν θεσμν, πως η Ευρωπακ νωση, (νεο-)φιλελεθερων θεσμν, πως τα δικαστρια και οι κεντρικς τρπεζες, οι λακιστς ζητον την επαναπολιτικοποηση ζητημτων πως η ευρωπακ ολοκλρωση, τα δικαιματα των ομοφυλφιλων η μετανστευση.
να τελευταο σημαντικ σημεο εναι τι ο λακισμς δεν εναι οτε δεξις οτε αριστερς , σως καλτερα, ο λακισμς μπορε να υπρχει και στην Αριστερ και στη Δεξι. Αυτ δεν σημανει τι ο λακισμς εναι σαν τον «χαμαιλοντα»,[2] επειδ δεν πρκειται απαρατητα για τον διο δρντα που αλλζει χρματα. Ο λακισμς σπνια υπρχει καθαρ ως ττοιος, με την ννοια τι οι περισστεροι λακιστς τον συνδυζουν με μια λλη ιδεολογα. Αυτ η λεγμενη ιδεολογα-«ξενιστς», που εναι συνθως πολ σταθερ, εναι ετε αριστερ ετε δεξι. Γενικ, οι αριστερο λακιστς θα συνδυσουν τον λακισμ με κποια ερμηνεα του σοσιαλισμο, εν οι δεξιο λακιστς θα τον συνδυσουν με κποια μορφ εθνικισμο. Σμερα ο λακισμς εναι περισστερο αριστερς στη ντια Ευρπη και περισστερο δεξις στη Βρεια Ευρπη.[3]
 
Λακισμς στην Ευρπη
Παρλο που ο λακισμς χει μακρ ιστορα στην Ευρπη, ταν πντα να περιθωριακ πολιτικ φαινμενο. Αναδθηκε για πρτη φορ στη Ρωσα στα τλη του 19ου αινα. Οι λεγμενοι Ναρντνικοιταν μια σχετικ μικρ ομδα της αστικς ελτ οι οποοι προσπθησαν ανεπιτυχς να υποκινσουν μια αγροτικ εξγερση. Αν και απτυχαν στη Ρωσα, οι Ναρντνικοι σκησαν ντονη επιρρο στην Ανατολικ Ευρπη, που υπρχαν διφορα αγροτικ λακιστικ κμματα στις αρχς του 20ο αινα. Οι περισστερες απ αυτς τις ομδες εχαν ελχιστη πολιτικ επιρρο στα, κατ κριο λγο, αυταρχικ κρτη εκενης της περιδου. Και εν τσο ο κομμουνισμς σο και ο φασισμς χρησιμοποησαν λακιστικ ρητορικ, ιδιατερα κατ τη διρκεια της φσης που αποτελοσαν κινματα, και οι δο ιδεολογες και καθεσττα ταν κατ’ ουσαν ελιτιστικ.
Η μεταπολεμικ Ευρπη γνρισε ελχιστο λακισμ μχρι τη δεκαετα του 1990. Υπρξε οΠουζαντισμς στη Γαλλα στα τλη της δεκαετας του 1950, τα Προοδευτικ Κμματα της Δανας και της Νορβηγας τη δεκαετα του 1970, και το ΠΑΣΟΚ τη δεκαετα του 1980, αλλ λα αυτ τα κινματα ταν κατ κριο λγο sui genesis παρ μρος μιας ευρτερης λακιστικς συγκυρας. Αυτ λλαξε με την νοδο της λακιστικς ριζοσπαστικς δεξις στα τλη της δεκαετας του 1980. Παρλο που τα παλαιτερα κμματα αυτς της κατηγορας, πως το Εθνικ Μτωπο (FN) στη Γαλλα και το Φλαμανδικ Μπλοκ (τρα Φλαμανδικ Συμφρον, VB) στο Βλγιο, ξεκνησαν ως ελιτιστικ κμματα, σντομα υιοθτησαν μια λακιστικ πλατφρμα με συνθματα πως «Λμε Αυτ που Σκεπτσαστε» και «Η Φων του Λαο». Τα τελευταα χρνια νας νος αριστερς λακισμς αναδθηκε σε κποιες χρες, ιδιατερα στη ντια Ευρπη.
Ο Πνακας παραπλερως περιλαμβνει τα πιο σημαντικ λακιστικ κμματα στην Ευρπη σμερα – περιλαμβνεται μνο το πιο επιτυχημνο κμμα σε κθε χρα. Η τρτη στλη δνει το εκλογικ αποτλεσμα στις πιο πρσφατες Ευρωεκλογς του Μαου του 2014, που κυμανεται απ το 51,5 τοις εκατ μχρι το 3,7 τοις εκατ των ψφων – σημειστε τι χρες χωρς επιτυχημνο λακιστικ κμμα δεν περιλαμβνονται (π.χ., Λουξεμβοργο, Πορτογαλα Σλοβενα). Κατ μσο ρο, τα λακιστικ κμματα κρδισαν περπου το 12,5 τοις εκατ της ψφου στις τελευταες Ευρωεκλογς, χι ασμαντο, αλλ χι και «πολιτικς σεισμς» πως ισχυρστηκαν τα διεθν μσα ενημρωσης.
Πνακας. Αποτελσματα για τα βασικ λακιστικ κμματα στις Ευρωεκλογς του 2014 και στις πρσφατες εθνικς εκλογς (και αλλαγ σε σχση με προηγομενες εθνικς εκλογς)
Χρα
Λακιστικ Κμμα
%Ευρωεκλογς ’14
%Εθνικς
Κατταξη
%Σνολο
%Αλλαγ
Αυστρα
Κμμα Ελευθερας της Αυστρας (FPÖ)
19,7
20,5
3
29,8
+1,5
Βλγιο
Φλαμανδικ Συμφρον (VB)
4,1
3,7
10
5,6
-5,7
Βουλγαρα
Βουλγαρα χωρς Λογοκρισα (BBT)
10,7
5,7
6
10,2
+2,9
Γαλλα
Εθνικ Μτωπο (FN)
25,0
13,6
3
20,5
+16,2
Γερμανα
Η Αριστερ
(Die Linke)
7,3
8,6
3
10,5
-1,0
Δανα
Λακ Κμμα της Δανας (DFP)
26,6
12,3
3
12,3
-1,5
Ελβετα
Ελβετικ Λακ Κμμα (SVP)
--
26,6
1
27,8
-1,7
Ελλδα
Συνασπισμς της Ριζοσπαστικς Αριστερς (ΣΥΡΙΖΑ)
26,6
36,3
1
42,1
+6,1
ΗΒ
Κμμα Ανεξαρτησας Ηνωμνου Βασιλεου (UKIP)
27,5
3,1
4
5,6
+2,0
Ιρλανδα
Σιν Φιν (SF)
19,5
9,9
4
11,3
+3,7
Ισπανα
Μπορομε (Podemos)
8,0
--
--
--
--
Ιταλα
Κνημα Πντε Αστρων (M5S)
21,2
25,6
1
51,3
+5,6
Λιθουανα
Τξη και Δικαιοσνη (TT)
14,3
7,3
4
7,3
-5,4
Νορβηγα
Κμμα Προδου (FrP)
--
16,3
3
16,3
-6,6
Ολλανδα
Κμμα για την Ελευθερα (PVV)
13,2
10,1
3
19,8
-5,6
Ουγγαρα
Fidesz – Ουγγρικ νωση Πολιτν (Fidesz)
51,5
44,5
1
65,0
-4,3
Πολωνα
Νμος και Τξη (PiS)
31,8
29,9
2
39,9
+7,8
Ρουμανα
Λακ κμμα –DanDiaconescu(PP-DD)
3,7
14,7
3
16,1
+13,0
Σλοβακα
Κατεθυνση-Σοσιαλδημοκρατα(Smer-SD)
24,1
44,4
1
63,4
+11,4
Σουηδα
Σουηδο Δημοκρτες (SD)
9,7
12,9
3
12,9
+7,2
Φινλανδα
Κμμα των Φιλανδν (PS)
12,9
19,1
3
19,1
+15,0
 
 
 
Μπορομε να κατανοσουμε καλτερα την εκλογικ και πολιτικ συνφεια των λακιστικν κομμτων απ τα αποτελσματα των πιο πρσφατων εθνικν εκλογν. Η τταρτη στλη δνει το αποτλεσμα του πιο επιτυχημνου λακιστικο κμματος στη χρα, η πμπτη στλη την κατταξ του μεταξ λων των εθνικν κομμτων, η κτη τη συνολικ εκλογικ υποστριξη λων των λακιστικν κομμτων στη χρα, και η βδομη στλη την αλλαγ στη συνολικ εθνικ λακιστικ ψφο μεταξ των πιο πρσφατων και των προηγομενων εθνικν εκλογν.[4] Τα πιο σημαντικ μαθματα που αποκομζουμε εναι τα ακλουθα.
Πρτον, τα λακιστικ κμματα εναι εκλογικ επιτυχημνα στις περισστερες ευρωπακς χρες. Σε περπου εκοσι ευρωπακς χρες να λακιστικ κμμα κερδζει τουλχιστον 10 τοις εκατ της εθνικς ψφου. Δετερον, λα τα λακιστικ κμματα μαζ πετυχανουν ναν μσο ρο περπου 17% της ψφου στις εθνικς εκλογς. Αυτ κυμανεται απ να συγκλονιστικ ποσοστ 65 τοις εκατ στην Ουγγαρα, μοιρασμνο μεταξ του Fidesz και του Κινματος για μια Καλτερη Ουγγαρα (Jobbik), μχρι το 5,6 τοις εκατ στο Βλγιο και το Ηνωμνο Βασλειο. Τρτον, εν η γενικ τση εναι ανοδικ, τα περισστερα λακιστικ κμματα εναι εκλογικ ασταθ. Ελχιστα λακιστικ κμματα καταφρνουν να καθιερωθον ως σχετικ σταθερς πολιτικς δυνμεις στο εθνικ κομματικ σστημα. Τταρτον, υπρχουν τερστιες διαφορς εθνικ και χρονικ εντς της Ευρπης. Εν κποια λακιστικ κμματα εναι εντελς να (π.χ., το M5S και το Podemos), λλα δημιουργθηκαν κποιες δεκαετες πριν (π.χ., FN, FPÖ, Η Αριστερ, SVP). Παρομοως, εν κποια κμματα χουν ανοδικ πορεα (π.χ., DF, ΣΥΡΙΖΑ), λλα εναι σε πτση (π.χ., PP-DD και VB).
ταν επικεντρωθομε μνο στις (λγες) ευρωπακς χρες που ο λακισμς εναι να σημαντικ πολιτικ φαινμενο, εξγουμε τσσερα σημαντικ συμπερσματα. Πρτον, σε πντε χρες να λακιστικ κμμα εναι το μεγαλτερο πολιτικ κμμα – Ελλδα, Ουγγαρα, Ιταλα, Σλοβακα και Ελβετα. Δετερον, τα λακιστικ κμματα κρδισαν την πλειοψηφα σε τρεις χρες – Ουγγαρα, Ιταλα και Σλοβακα. Ωστσο, τουλχιστον σε δο απ αυτς τα βασικ λακιστικ κμματα αντιτθενται σθεναρ στη συνεργασα. Η κατσταση στην Ουγγαρα εναι πιο εντυπωσιακ, καθς και το βασικ κυβερνητικ κμμα (Fidesz) και το βασικ κμμα της αντιπολτευσης (Jobbik) εναι λακιστικ. Τρτον, λακιστικ κμμα βρσκονται αυτ τη στιγμ στην κυβρνηση σε ξι χρες – Ελλδα, Ουγγαρα, Λιθουανα, Νορβηγα, Σλοβακα και Ελβετα. Η Ελλδα αποτελε μοναδικ περπτωση ως προς το τι διαθτει μια λακιστικ κυβρνηση συνασπισμο που αποτελεται απ δο λακιστικ κμματα, να της Αριστερς και να της Δεξις.[5] Τταρτον, σε ξι χρες να λακιστικ κμμα εναι τμμα του πολιτικο κατεστημνου – Ουγγαρα, Ιταλα, Λιθουανα, Πολωνα, Σλοβακα και Ελβετα. Αυτ εναι αξιοσημεωτο, επειδ ο λακισμς κανονικ σχετζεται αποκλειστικ με κμματα-αμφισβητες που θεωρονται ανκανα να καθιερωθον στο πολιτικ σστημα. Ωστσο, εν τα λακιστικ κμματα πρπει να εναι ιδιατερα προσεκτικ στε να μην θεωρηθον μρος «της ελτ», κποιοι λακιστς πως ο πρην Ιταλς πρωθυπουργς Σλβιο Μπερλουσκνι και ο νυν Ογγρος πρωθυπουργς Βικτρ Ορμπμ πτυχαν να διατηρσουν το ξυπνα κατασκευασμνο προφλ του «αουτσιντερ» στην εξουσα.
Γιατ εναι ο λακισμς επιτυχημνος (τρα);
Δεδομνου του τερστιου ακαδημακο ενδιαφροντος για το φαινμενο του λακισμο, κποιος θα υπθετε τι γνωρζουμε τον λγο για τον οποο τα λακιστικ κμματα εναι επιτυχημνα και, ακμα πιο συγκεκριμνα, τις συνθκες υπ τις οποες παρουσιζουν νοδο και πτση. Αυτ μως δεν ισχει. Οι περισστερες αναλσεις για τον ευρωπακ λακισμ εστιζουν σχεδν αποκλειστικ σε ναν τπο λακιστικν κομμτων, κυρως τη λακιστικ ριζοσπαστικ δεξι, και συγκεκριμνα τα μη λακιστικ χαρακτηριστικ της. Ωστσο, η μετανστευση δεν μπορε να εξηγσει το φαινμενο σε χρες με λγους μετανστες (πως η Ουγγαρα και η Πολωνα) στην περπτωση λακιστικν κομμτων που δεν αντιτθενται στη μετανστευση (πως το Podemos ο ΣΥΡΙΖΑ). Ταυτχρονα, οι πιο δημοφιλες θεωρες εναι συχν πολ γενικς και ασαφες. Εν η κρση και η παγκοσμιοποηση χουν κποια σχση με την νοδο του λακισμο, η παγκοσμιοποηση σχετζεται με τα πντα, και η κρση σπνια ορζεται, και απλς χρησιμοποιεται ποτε να λακιστικ κμμα γνεται επιτυχημνο (καθιστντας τη «θεωρα» ταυτολογικ). Οι τσσερις λγοι που ακολουθον εναι επσης αρκετ γενικο, και σε κποιον βαθμ ασαφες, αλλ καταδεικνουν κποιους σημαντικος παργοντες που αφορον τσο την πλευρ της ζτησης σο και την πλευρ της προσφορς της λακιστικς πολιτικς.
Πρτον, μεγλο τμμα του ευρωπακο εκλογικο σματος πιστεει τι σημαντικ ζητματα δεν αντιμετωπζονται (επαρκς) απ τις πολιτικς ελτ. Αυτ αφορ σε ζητματα πως η ευρωπακ ολοκλρωση και η μετανστευση, τα οποα τα καθιερωμνα κμματα δεν επιθυμον εδ και καιρ να τα συμπεριλβουν στην προεκλογικ τους εκστρατεα, καθς και κοινωνικοοικονομικ ζητματα πως η ανεργα και η μεταρρθμιση του κρτους πρνοιας, ιδιατερα εν τω μσω της τρχουσας οικονομικς κρσης. Εν μπορομε ελογα να πομε τι οι πολιτικς ελτ εναι πργματι απρθυμες και ανεπιτυχες στην αντιμετπιση σημαντικν ζητημτων, και μλιστα σε μεγαλτερο βαθμ συγκριτικ με προηγομενες περιδους (δηλαδ πριν απ τη δεκαετα του 1990), εναι σημαντικ να σημεισουμε τι πολλο Ευρωπαοι πολτες θεωρον τι αυτ αποτελε να σημαντικ πρβλημα. Αυτ δημιοργησε ευρεα πολιτικ δυσαρσκεια, η οποα αποτελε το γνιμο δαφος για την ανδυση λακιστικν κομμτων, αλλ και λλων αντικαθεστωτικν κομμτων (πως το Ciudadanos  Πολτες στην Ισπανα).[6]
Δετερον, οι εθνικς πολιτικς ελτ θεωρονται ολονα και περισστερο «λες διες». Και πλι, η αντληψη των πολιτν εναι πιο σημαντικ απ την πραγματικτητα, παρλο που δεν εναι σχετες μεταξ τους. Παρλο που σχολιαστς επικρνουν το λεγμενο «τλος της ιδεολογας» απ τα τλη της δεκαετας του 1960, δεν υπρχει αμφιβολα τι η κατσταση σμερα εναι πολ πιο ακραα. Ανταποκρινμενα στη διαρθρωτικ αλλαγ των ευρωπακν κοινωνιν ως αποτλεσμα της «μετα-βιομηχανικς επανστασης», συμπεριλαμβανομνης της πτσης της εργατικς τξης και της εκκοσμκευσης, τα βασικ κυραρχα κμματα μετρασαν τις ιδεολογες τους και συνκλιναν ντονα τσο σε κοινωνικοπολιτισμικ σο και σε κοινωνικοοικονομικ ζητματα.[7] Η ανδυση του «neue Mitte» (νου κντρου) και του «Τρτου Δρμου» στην κεντρο-αριστερ, που γενικ μεταμρφωσαν τα σοσιαλδημοκρατικ κμματα σε κεντροδεξι κμματα που στχευαν στους διους ψηφοφρους με τα χριστιανοδημοκρατικ και τα συντηρητικ-φιλελεθερα κμματα, αποξνωσε μεγλο μρος της εναπομενασας εργατικς τξης και φησε τους πιο ιδεολγους ψηφοφρους τσο της Αριστερς σο και της Δεξις χωρς πολιτικ φων.
Τρτον, λο και περισστεροι νθρωποι θεωρον τις εθνικς πολιτικς ελτ ουσιαστικ «ανσχυρες». Και πλι, η αντληψη των πολιτν και η πραγματικτητα συνδονται στεν, ακμα και αν πολλο νθρωποι  δεν διαθτουν απαρατητα ακριβ πληροφρηση. Τις τελευταες δεκαετες οι ευρωπακς ελτ συμμετχουν σε μια απ τις πιο εντυπωσιακς μεταβιβσεις εξουσας απ το εθνικ στο υπερεθνικ εππεδο. Σπνια οι πολιτικο αυτοπεριθωριοποιονται με τση προθυμα. Μεγλης σημασας ταν η Συνθκη του Μαστριχτ το 1992, η οποα αφαρεσε πολλ σημαντικ ζητματα απ την εθνικ σφαρα και τα μεταββασε στην πολ λιγτερο δημοκρατικ σφαρα της ΕΕ. Αυτ, ββαια, συνβη κυρως στις χρες που συμμετεχαν στην Ευρωζνη, οι οποες δεν διθεταν πλον τον λεγχο του νομσματς τους της νομισματικς πολιτικς. Ταυτχρονα, η διαδικασα της «γνωστικς κινητικτητας» κανε τους Ευρωπαους πιο μορφωμνους και πιο ανεξρτητους, και κατ συνπεια πιο επικριτικος και με λιγτερο σεβασμ προς τις πολιτικς ελτ.[8] Λαμβνοντας ανμικτα μηνματα απ τις πολιτικς ελτ, που ισχυρζονται τι εναι ανσχυρες στην περπτωση εφαρμογς μη δημοφιλν πολιτικν («το αποτλεσμα της ΕΕ/παγκοσμιοποησης/ΗΠΑ») αλλ τι χουν τον απλυτο λεγχο στην περπτωση εφαρμογς δημοφιλν πολιτικν («οι δικς μου επιτυχημνες οικονομικς πολιτικς»), οι Ευρωπαοι πολτες με βεβαιτητα επικρνουν τους πολιτικος για ανικαντητα ακμα και εξαπτηση.
Τταρτον, τα μσα μαζικς ενημρωσης ευνοον πολ περισστερο τους πολιτικος αμφισβητες. Τουλχιστον μχρι τη δεκαετα του 1980 τα καθιερωμνα κμματα λεγχαν τα περισστερα απ τα σημαντικ μσα ενημρωσης στην Ευρπη, ετε επρκειτο για κομματικς εφημερδες ετε για το κρατικ ραδιφωνο και την τηλεραση που ελγχονταν απ συμβολια διορισμνα απ το κρτος. Εν δεν υπρχε παρ ελχιστη λογοκρισα, οι περισστεροι δημοσιογρφοι αυτολογοκρνονταν ταν επρκειτο για ιστορες που πλητταν τα συμφροντα και τις αξες της κυραρχης πολιτικς τξης. Κατ συνπεια, η κριτικ για τη μετανστευση την ευρωπακ ολοκλρωση βρισκταν για καιρ στο περιθριο, εν δεν αποκαλυπτταν μεγλο μρος της διαφθορς, ιδιατερα αυτς στην οποα εμπλκονταν οι ελτ απ διφορα καθιερωμνα κμματα. Κτι ττοιο δεν εναι πλον δυνατ σε ναν κσμο που κυριαρχον τα ιδιωτικ μσα που εναι ανεξρτητα απ τα κμματα και το ανεξλεγκτο Διαδκτυο. Δεν εναι μνο τι λες οι ιστορες και οι φωνς βρσκουν διξοδο, αλλ οι λακιστικς ιστορες και οι φωνς εναι ιδιατερα ελκυστικς στα μσα που κυριαρχε η λογικ του οικονομικο κρδους. λλωστε, τα σκνδαλα και η αντιπαρθεση πουλνε!
Τλος, εν οι προηγομενοι τσσερις παργοντες δημιοργησαν γνιμο δαφος και μια ευνοκ «δομ διαλεκτικς ευκαιρας» για τους λακιστς, η επιτυχα λακιστικν κομμτων πως το FN και ο ΣΥΡΙΖΑ σχετζεται επσης με το γεγονς τι οι λακιστς χουν γνει πιο «ελκυστικο» στους ψηφοφρους (και στα μσα). Σχεδν λα τα επιτυχημνα λακιστικ κμματα διαθτουν μπειρους ανθρπους στην κορυφ, πως και ηγτες που εναι γνστες των μσων επικοινωνας πως ο Μππε Γκρλο (M5S), ο Πμπλο Ιγκλσιας (Podemos), ο Γκερτ Βλντερς (PVV). χι μνο τα καταφρνουν στις πολιτικς αντιπαραθσεις εξσου καλ με τους ηγτες των καθιερωμνων κομμτων, αλλ συχν γνωρζουν καλτερα πς να εκμεταλλευτον τις τερστιες δυναττητες των νων πρων, πως εναι τα κοινωνικ μσα δικτωσης. Για παρδειγμα, για πολλ χρνια ο Βλντερς κυριαρχοσε στον πολιτικ διλογο στη Δανα μσω του Twitter. να και μνο καλ διατυπωμνο tweet προσελκυε τους δημοσιογρφους, οι οποοι πειτα ανγκαζαν τους πολιτικος των καθιερωμνων κομμτων να απαντσουν, και με αυτν τον τρπο βοηθοσαν τον Βλντερς να θτει την πολιτικ ατζντα και να διαμορφνει τον πολιτικ διλογο.
 
Η ελληνικ εξαρεση
λοι αυτο οι παργοντες παζουν ρλο στην εξγηση της αξιοσημεωτης επιτυχας των λακιστικν κομμτων στην Ελλδα σμερα. Πολλο λληνες αισθνονται τι σημαντικ ζητματα πως η ευρωπακ ολοκλρωση η μετανστευση δεν αντιμετωπζονται (επαρκς) απ τις πολιτικς ελτ. Για προφανες λγους αισθνονται τι τα πολιτικ κμματα εναι λα δια, ιδιατερα απ τη στιγμ που οι πρην «αινιοι εχθρο» Να Δημοκρατα (ΝΔ) και Πανελλνιο Σοσιαλιστικ Κνημα (ΠΑΣΟΚ) σχημτισαν κυβρνηση συνασπισμο. Επσης αισθνονται τι οι πολιτικς ελτ εναι ανσχυρες, στο λεος της ΕΕ και της Τρικα. Εν η παραδοσιακ δομ των ελληνικν μσων ενημρωσης ενδεχομνως εμφανζει μικρτερη ροπ προς να φιλο-λακιστικ και αντι-ελιτιστικ πλασιο σε σχση με λλες χρες της ΕΕ, ο ελκυστικς νος λακισμς, ιδιατερα πως εκφρζεται μσω του νεαρο ηγτη Αλξη Τσπρα, εισχρησε στα παραδοσιακ μσα κυρως μσω της πανταχο παρουσα τους στα μσα κοινωνικς δικτωσης. μως δεν εναι μνο αυτ. Η Ελλδα δεν μοιζει με καμα λλη χρα στην Ευρπη, την ΕΕ, ακμα και την Ευρωζνη. Αποτελε εξαρεση τουλχιστον για τρεις σημαντικος λγους.
Πρτον, η Ελλδα εναι η χρα με την πιο μακρχρονη και πιο επιτυχημνη παρδοση στη λακιστικ πολιτικ στην Ευρπη. Το ΠΑΣΟΚ, που μελετθηκε εκτεταμνα απ τους λληνες μελετητς[9] αλλ αγνοθηκε σχεδν απλυτα στη διεθν βιβλιογραφα σχετικ με τον λακισμ, ταν σως το πιο επιτυχημνο ευρωπακ λακιστικ κμμα του 20ο αινα. Με να μοναδικ μεγμα πελατειακο συστματος και «πατριωτικο αριστερο λακισμο», υπ την ηγεσα του Ανδρα Παπανδρου τη δεκαετα του 1980, το ΠΑΣΟΚ επηρασε βαθι την ελληνικ πολιτικ.[10] Αυτ ενισχθηκε απ το γεγονς τι η ΝΔ αισθνθηκε υποχρεωμνη να αντιγρψει κατ μεγλο μρος το πελατειακ σστημα και, σως σε λγο μικρτερο βαθμ, τον λακισμ, προκειμνου να διατηρσει την εκλογικ ανταγωνιστικτητ της.[11]
Μα απ τις πιο επιζμιες λακιστικς κληρονομις του ΠΑΣΟΚ εναι τα αδναμα θεμλια της φιλελεθερης δημοκρατας στην Ελλδα. Αντανακλντας τη λακιστικ δυσπιστα του για τις αντισταθμιστικς δυνμεις, που θα μποροσαν να εμποδσουν τη «γενικ θληση» (δηλαδ τη διακυβρνηση απ το ΠΑΣΟΚ), το κμμα δεν ανπτυξε ποτ μια ισχυρ ανεξρτητη γραφειοκρατα δικαστικ εξουσα, εν το πελατειακ σστημα καθιστοσε ασαφ τα ρια μεταξ κμματος και κρτους. Εν η ΝΔ ιδεολογικ δεν δεσμευταν να δημιουργσει αυτ που ο Τκης Παπς πρσφατα ονμασε «λακιστικ δημοκρατα», εκλογικο και πολιτικο υπολογισμο την οδγησαν, σε γενικς γραμμς, να αντιγρψει την πολιτικ του ΠΑΣΟΚ.[12] Επομνως, η βασικ διαφορ μεταξ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ δεν αφοροσε στο εδος του πολιτικο καθεσττος αλλ στο ποιος θα λεγχε την εξουσα και τα ρουσφτια.
Τρτον, εν η οικονομικ κρση σε λλες χρες με μνημνια δισωσης πως η Ιρλανδα και η Ισπανα ταν κατ κριο λγο η συνπεια της Μεγλης φεσης , και επομνως εκπορευταν απ το εξωτερικ, αυτ δεν ισχει και για την Ελλδα. Δεν υπρχει αμφιβολα τι η παγκσμια κρση ταν καταστροφικ για μια χρα που εξαρτται τσο πολ απ τον τουρισμ, και τα μτρα λιττητας ενδεχομνως εντειναν την οικονομικ φεση, μως η καρδι του προβλματος βρσκεται στο εσωτερικ, χι στο εξωτερικ.[13] Η ιρλανδικ και η ισπανικ οικονομα και το κρτος ταν σως υπερεκτεταμνα, και υπερβολικ εξαρτημνα απ ναν δο οικονομικος τομες, αλλ λειτουργοσαν καλ πριν ξεσπσει η φοσκα των ακιντων στις Ηνωμνες Πολιτεες το 2007. Σε ντονη αντθεση, η ελληνικ οικονομα και το κρτος ταν δη δυσλειτουργικ πολ πριν απ το 2007. Το πελατειακ σστημα και η διαφθορ ταν τσο ενδημικ που εμπδιζαν τις ελχιστες αδναμες προσπθειες για οικονομικ και κρατικ μεταρρθμιση.[14] Και εξακολουθον να τις εμποδζουν και σμερα.
 
Συμπρασμα
Παρ τις ντονες προειδοποισεις απ διφορες εθνικς και υπερεθνικς πολιτικς ελτ, ο λακισμς δεν αποτελε τον μεγαλτερο κνδυνο για την Ευρπη σμερα. Εν τα λακιστικ κμματα εναι πιο επιτυχημνα σμερα σε σχση με το παρελθν, και χουν μετατραπε σε σημαντικος πολιτικος δρντες σε χρες της ΕΕ, σπνια κυριαρχον στις κυβερνητικς πολιτικς. Πνω απ λα, η εθνικ πολιτικ περιορζεται ντονα απ υπερεθνικος οργανισμος, και κυρως την ΕΕ, στην οποα τα λακιστικ κμματα χουν μικρτερη επιρρο. Επομνως, ορισμνοι παργοντες δημιοργησαν γνιμο δαφος για την νοδο της λακιστικς πολιτικς και λακιστικν αισθημτων, που οδγησαν σε να «λακιστικ Zeitgeist», με την ννοια τι τα καθιερωμνα κμματα συχν τθενται σε θση μυνας απ τη λακιστικ κριτικ και υποκρνονται τι εναι υπρ του λακισμο – για παρδειγμα, επαινντας την «κοιν λογικ» του «λαο» επικρνοντας την ανηθικτητα των (λλων) πολιτικν ελτ.
Ωστσο, η κατσταση στην Ελλδα εναι διαφορετικ. Εν ο λακισμς εναι να σχετικ πρσφατο φαινμενο στις περισστερες ευρωπακς χρες, που χρονολογεται απ τη δεκαετα του 1990, η Ελλδα διαθτει μια πιο μακρχρονη παρδοση στη λακιστικ πολιτικ, που χει διαμορφσει βαθι τον πολιτικ λγο και τους θεσμος της χρας. Η Μεγλη φεση απλς ενσχυσε αυτ την κατσταση (και εμπδισε τις πιθανς μεταρρυθμσεις). Πολλο σχολιαστς υποστηρζουν τι η οικονομικ κρση χει αλλξει σε βθος τη δυναμικ της ελληνικς πολιτικς, αντικαθιστντας την παραδοσιακ διαρεση Αριστερ-Δεξι (δηλαδ, ΠΑΣΟΚ εναντον ΝΔ) με μια να διαρεση κατεστημνου-λακισμο (δηλαδ, ΝΔ-ΠΑΣΟΚ εναντον ΑΝΕΛ-ΣΥΡΙΖΑ). μως αυτ εναι μια ανιστορικ ποψη, η οποα αγνοε τις ισχυρς λακιστικς ρζες του ΠΑΣΟΚ. Το κμμα μπορε να γινε πιο παραδοσιακ σοσιαλδημοκρατικ κμμα τα τελευταα χρνια, ιδιατερα ως συνπεια της οικονομικς κρσης, αλλ αυτ εναι να σχετικ πρσφατο γεγονς. Και εν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διαθτει (ακμα;) την πελατειακ υποδομ του ΠΑΣΟΚ, αυτ που εχε πριν την οικονομικ κρση, ο «πατριωτικς αριστερς λακισμς» του χει πολλς ομοιτητες με αυτν του Ανδρα Παπανδρου τη δεκαετα του 1980. Επομνως, η οικονομικ κρση δεν χει αλλξει τσο πολ την ελληνικ πολιτικ, στε να δημιουργσει ναν εντελς νο κομματικ ανταγωνισμ. Περισστερο, προς το παρν, κυρως λλαξε τον κριο «πατριωτικ αριστερ λακιστικ» πλο του δικομματικο συστματος, απ ΠΑΣΟΚ σε ΣΥΡΙΖΑ.
 
§  Το κεμενο αποτελε σνοψη των βασικν θσεων του CasMudde, πως παρουσιστηκαν στις δο ομιλες του στη Θεσσαλονκη στις 20 Μαρτου 2015 και στην Αθνα στις 26 Μαρτου 2015στις εκδηλσεις που οργνωσαν οι εκδσεις Επκεντρο προς τιμ του. Δημοσιεθηκε στο Books' Journal τχ.55, Μιος 2015, σε αφιρωμα στον λακισμ. λα τα κεμενα του αφιερματος θα αναδημοσιευθον ηλεκτρονικ τις επμενες ημρες.
 
 
 


[1]Βλ., Cas Mudde, “The Populist Zeitgeist”, Government and Opposition, Vol.39, No.3, 2004, σ. 541-563,και Cas Mudde και Cristóbal Rivera Kaltwasser, “Populism”, στο Michael Freeden, Marc Stears καιLyman Tower Sargent (επιμ.), Oxford Handbook on Political Ideologies. Oxford: Oxford University Press, 2013, σ.493-512.
[2]Βλ. Paul Taggart, Populism. Buckingham: Open University Press, 2000.
[3] Προφανς υπρχουν σημαντικς εξαιρσεις, πως το αριστερ λακιστικ Die Linke (Η Αριστερ) στη Γερμανα το δεξι λακιστικ Ανεξρτητοι λληνες (ΑΝΕΛ) στην Ελλδα.
[4] Στην περπτωση των χωρν με δο κοινοβολια, μνο τα αποτελσματα της «Κτω Βουλς» του εθνικο κοινοβουλου λαμβνονται υπψη.
[5] Στην πραγματικτητα, κυβερνσεις συνασπισμο αριστερν και δεξιν λακιστν σχηματστηκαν και στο παρελθν στη Σλοβακα (1992-1998 και 2006-2010).
[6]Βλ. μεταξπολλνλλων, Susan J. Pharr και Robert D. Putnam (επιμ.), Disaffected Democracies: What’s Troubling the Trilateral Countries?. Princeton: Princeton University Press, 2000.
[7]Βλ., κυρως, Ronald Inglehart, The Silent Revolution: Changing Values and Political Styles Among Western Publics. Princeton: Princeton University Press, 1977.
[8]Βλ., Russell J. Dalton, Citizen Politics: Public Opinion and Political Parties in Advanced Industrial Democracies. Washington, D.C.: CQ Press, 2013, 6η κδοση.
[9]Βλ., γιαπαρδειγμα, Demetres A. Soteropoulos και Dimitri A. Sotiropoulos, Populism and Bureaucracy: The Case of Greece Under Pasok, 1981-1989, South Bend, IN: University of Notre Dame Press, 1996,Christos Lyrintzis, “The Power of Populism: The Greek Case”, European Journal of Political Research, Vol.15, No.6, 1987, σ. 667-686.
[10] Βλ., για παρδειγμα, George Th. Mavrogordatos, “From Traditional Clientelism to Machine Politics: The Impact of PASOK Populism on Greece”, South European Society and Politics, Vol.2, No.3, 1997, σ. 1-26.
[11]Γιαμιααποτελεσματικπρσφατηανλυση, βλ., Takkis Pappas, Populism and Crisis Politics in Greece. Basingstoke: Palgrave, 2014.
[12]Στοδιο. Βλ. επσης, Takis Pappas, “Populist Democracies: Post-Authoritarian Greece and Post-Communist Hungary”, Government & Opposition, Vol.49, No.1, 2014, σ. 1-23.
[13]Βλ., γιαπαρδειγμα, Mark Blyth, Austerity: The History of a Dangerous Idea. Oxford: Oxford University Press, 2013, Manos Matsaganis, “The Welfare State and the Crisis: The Case of Greece”,Journal of European Social Policy, Vol.21, No.5, 2011, σ. 501-512.
[14]Βλ. διφορακεμεναστο Kevin Featherstone (ed.), “Special Issue: The Challenge of Modernisation: Politics and Policy in Greece”, West European Politics, Vol.28, No.2, 2005.
 
 
< Προηγ.   Επόμ. >

ΒΙΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ – Καινοτόμες πρακτικές στο Βιοτουρισμό (Πρέσπα - Κορυτσά) / Innovative practices in Biotourism (Prespa-Korca) -- ΔΩΡΕΑΝ ΜΑΘΗΜΑΤΑ E-LEARNING ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΔΩΡΕΑΝ ΜΑΘΗΜΑΤΑ E-LEARNING ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

content1.jpg

Αυτο-οργάνωση εθελοντισμού

              & δικτύωση

autorganosi.jpg

_.jpg

      www.wwac.gr w.w.a.c.1.jpg            

ioas.jpg

        www.ioas.gr

      http://www.dionet.gr/                                                                   dho.png                     
logopraxis.jpg
logoedra.jpg
logogrammixois.jpg
grapsasblogspot.jpg